Bởi David Israel • Ngày 12 tháng 11 năm 2026

Jerusalem, ngày 12 tháng 11 năm 2026 (TPS-IL) — Các đường hầm ngầm nơi quân nổi dậy Do Thái từng ẩn náu khoảng 2.000 năm trước, cùng với một nhà thờ Byzantine được lát bằng tranh khảm mosaic rực rỡ sắc màu, đã mở cửa đón công chúng vào cuối tuần qua tại Horvat Burgin thuộc Công viên Adullam–France.

Lễ khánh thành là nỗ lực chung của KKL-JNF, Cơ quan Cổ vật Israel và Hội đồng Khu vực Mateh Yehuda, khép lại nhiều năm khai quật, bảo tồn và phát triển.

Các cuộc khai quật do Tiến sĩ Amir Ganor, Alon Klein và Tiến sĩ Peter Gendelman dẫn đầu đã phát hiện một khu định cư tồn tại từ thời Đền thờ Thứ hai cho đến thời kỳ Ottoman. Các nhà nghiên cứu cho rằng ngôi làng lớn thời Đền thờ Thứ hai này có thể là Caphar Bish, một địa điểm được nhà sử học Flavius Josephus nhắc tên.

Khi căng thẳng với La Mã gia tăng vào thời kỳ đầu La Mã, cư dân đã đục đẽo các mạng lưới ẩn náu rộng lớn vào nền đá gốc. Khu định cư đã bị phá hủy trong cuộc khởi nghĩa Bar Kokhba. Một nhóm dân cư ngoại giáo sau đó đã chuyển đến sinh sống trong đống đổ nát, xây dựng lại các công trình mới trên mặt đất và đục các khu mộ táng công phu bên dưới.

Vào thời kỳ Byzantine, một nhà thờ và tu viện đã mọc lên trên địa điểm này. Các chuồng bồ câu và máy ép rượu vang được tìm thấy ở khu vực lân cận cho thấy cư dân sinh sống bằng nghề nuôi chim bồ câu, làm nông nghiệp và làm rượu vang.

Ganor, người đứng đầu Đơn vị Phòng chống Trộm cắp Cổ vật của Cơ quan Cổ vật, đã mô tả Horvat Burgin là khu định cư cổ đại lớn nhất trong vùng. Ông cho biết, trong nhiều năm, những kẻ cướp phá đã tàn phá các hang mộ cùng các đường hầm và làm hư hại các cấu trúc còn đứng vững. Các hoạt động thực thi pháp luật, các vụ bắt giữ băng nhóm trộm cướp, các đợt khai quật cứu hộ và việc mở cửa công viên cuối cùng đã chấm dứt tình trạng phá hoại này.

“Khu di tích đã được cứu,” Ganor nói, “và giờ đây công chúng đã có thể thưởng lãm nơi này.”