Jerusalem, 23 tháng 4 năm 2026 (TPS-IL) — Bí ẩn về việc tại sao sự sống ưu tiên một “bàn tay” phân tử hơn là hình ảnh phản chiếu của nó có thể tiến1 gần hơn đến một lời giải thích bắt nguồn từ vật lý lượng tử, một phát hiện cuối cùng có thể ảnh hưởng đến mọi thứ từ dược phẩm cho đến các thiết bị điện tử thế hệ mới.
Một nghiên cứu mới của Israel cho thấy một tính chất lượng tử nhỏ của các electron, được gọi là “spin”, có thể giúp giải thích tại sao sinh học luôn chỉ sử dụng một phiên bản duy nhất của nhiều phân tử thay vì các dạng đối xứng gương của chúng.
Nhiều phân tử sinh học có hai dạng đối xứng gương, được gọi là các đồng phân đối quang (enantiomer). Trong hóa học tiêu chuẩn, cả hai dạng phải cư xử giống nhau và xuất hiện với số lượng bằng nhau. Nhưng trong các hệ thống sống, điều đó không xảy ra. Sự sống hầu như luôn chỉ sử dụng một phiên bản duy nhất: các axit amin thường có dạng tay trái, trong khi đường có dạng tay phải. Mô hình này, được gọi là tính đồng thủ tính (homochirality), đã làm đau đầu các nhà khoa học trong hơn một thế kỷ.
Một nhóm các nhà nghiên cứu Israel do Giáo sư Yossi Paltiel thuộc Đại học Hebrew ở Jerusalem dẫn đầu phát hiện ra rằng câu trả lời có thể nằm ở cách các electron chuyển động qua các phân tử này. Các electron có một tính chất gọi là spin, ảnh hưởng đến cách chúng tương tác với vật chất. Nghiên cứu phát hiện ra rằng khi các electron đi qua các phân tử thủ tính, spin của chúng hoạt động khác đi tùy thuộc vào dạng đối xứng gương mà chúng gặp phải.
Các phát hiện đã được công bố trên tạp chí bình duyệt Science Advances.
“Sự sống có tính đồng thủ tính. Điều này không tầm thường, vì trong hóa học tiêu chuẩn, việc có được cả hai phân tử gương có cơ hội giống nhau”, Paltiel nói với Cơ quan Thông tin Israel (TPS-IL). “Nghiên cứu của chúng tôi đặt câu hỏi tại sao tự nhiên lại có tính thủ tính và tính đối xứng bị phá vỡ như thế nào. Bài báo hiện tại gợi ý rằng các tương tác spin điện tử có thể giải thích cả hai hiệu ứng”.
Sự khác biệt nhỏ về spin rất quan trọng
Mặc dù hai phiên bản của một phân tử có cùng năng lượng trong các điều kiện tĩnh, chúng không hoạt động giống nhau trong các quá trình động như vận chuyển electron và các phản ứng hóa học. Các phát hiện cho thấy những sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tham gia của từng dạng vào các phản ứng liên quan đến electron. Trong một khoảng thời gian dài, ngay cả những sự khác biệt rất nhỏ về hiệu quả cũng có thể quan trọng. Các nhà nghiên cứu cho rằng nếu một dạng phân tử liên tục hoạt động tốt hơn một chút trong những điều kiện này, nó có thể dần trở nên chiếm ưu thế. Điều này có thể giúp giải thích cách sinh học cuối cùng lại ủng hộ một “bàn tay” phân tử trên tất cả các dạng sự sống được biết đến.
Các phát hiện kết hợp công việc lý thuyết, kết quả thực nghiệm và các tính toán về hành vi của electron trong các hệ thống thủ tính. Chúng chỉ ra một vai trò trước đây ít được đánh giá đúng mức của các hiệu ứng lượng tử trong các quá trình cơ bản đối với sinh học.
Paltiel nói với TPS-IL rằng nghiên cứu này “có các ứng dụng trong thị trường thuốc, năng lượng xanh và cải thiện các chất dẫn điện cho ngành công nghiệp chip”.
Trong lĩnh vực dược phẩm, phát hiện này có thể giúp cải thiện cách thức thiết kế và sản xuất thuốc. Nhiều loại thuốc tồn tại ở hai dạng đối xứng gương, nhưng thường chỉ có một dạng là có hiệu quả trong cơ thể con người. Nếu spin điện tử có thể ảnh hưởng đến dạng phân tử nào trở nên chiếm ưu thế, thì có thể sản xuất phiên bản chính xác một cách hiệu quả hơn và có độ chính xác cao hơn.
Trong công nghệ điện tử và chất bán dẫn, các phát hiện này có thể giúp giải quyết một trong những thách thức ngày càng tăng của ngành: quản lý nhiệt trong các con chip ngày càng nhỏ và mạnh mẽ. Nghiên cứu cho thấy các vật liệu được thiết kế với các đặc tính “thủ tính” chịu ảnh hưởng của spin điện tử có thể cải thiện cách kiểm soát nhiệt và tín hiệu điện. Paltiel nói với TPS-IL rằng ý tưởng này đang được thương mại hóa, cho biết một công ty khởi nghiệp liên quan đến nghiên cứu đang làm việc trên “các lớp phủ thủ tính và kim loại thủ tính giải quyết vấn đề quản lý nhiệt trong ngành công nghiệp bán dẫn”.
Trong khoa học năng lượng và vật liệu, cơ chế này có thể dẫn đến những cách mới để thiết kế các vật liệu hiệu quả hơn cho các phản ứng hóa học và truyền năng lượng. Do hiệu ứng gắn liền với cách các electron chuyển động qua vật chất, nó có thể giúp cải thiện các chất xúc tác và vật liệu dẫn điện được sử dụng trong một loạt công nghệ, bao gồm cả các hệ thống năng lượng xanh. Nói rộng hơn, nó cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận, nơi các nhà khoa học có thể thiết kế vật liệu không chỉ dựa trên cấu trúc hóa học mà còn dựa trên cách spin điện tử tương tác với hình dạng phân tử.




