Bởi Pesach Benson và Omer Novoselsky • Ngày 16 tháng 4 năm 2026
Jerusalem, ngày 16 tháng 4 năm 2026 (TPS-IL) — Các nhà khoa học đã phát hiện ra một cơ chế đáng ngạc nhiên đằng sau một số dạng lão hóa nhanh trầm trọng nhất, cho thấy chính phản ứng miễn dịch của cơ thể — chứ không phải bản thân tổn thương ADN — có thể là nguyên nhân chính thúc đẩy sự suy thoái mô, một phát hiện có thể mở ra các hướng điều trị mới.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Hebrew dẫn dắt và được công bố trên tạp chí Genes & Development, tập trung vào các bệnh di truyền hiếm gặp như hội chứng Ataxia-Telangiectasia và hội chứng Bloom. Những rối loạn này làm suy giảm khả năng sửa chữa tổn thương ADN hàng ngày của cơ thể, dẫn đến lão hóa sớm, suy giảm thần kinh và làm tăng nguy cơ ung thư.
Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học quy sự suy giảm này chủ yếu là do sự tích tụ của ADN không được sửa chữa. Nghiên cứu mới thay đổi quan điểm đó, nêu bật vai trò của phản ứng miễn dịch mạn tính được kích hoạt bởi các mảnh ADN rò rỉ vào tế bào.
“Mặc dù người ta đã biết rằng cả tổn thương ADN không được sửa chữa và phản ứng viêm bẩm sinh đều góp phần gây bệnh lý trong các hội chứng liên quan, nhưng các đột biến ADN và sự chết tế bào từng giữ vai trò trung tâm trong lịch sử. Chúng tôi phát hiện ra rằng mức độ đóng góp tương đối của phản ứng miễn dịch được kích hoạt lớn hơn nhiều so với suy nghĩ ban đầu,” Giáo sư Itamar Harel và Tiến sĩ Marva Bergman chia sẻ với Hãng thông tấn Press Service của Israel. Harel và Bergman là đồng chủ trì nghiên cứu.
“Khi quá trình sửa chữa ADN thất bại, các mảnh ADN sẽ rò rỉ vào dịch tế bào chất,” họ cho biết. “Cảm biến của hệ miễn dịch, cGAS, nhầm lẫn các mảnh ADN này với nhiễm virus và kích hoạt một phản ứng viêm ‘vô trùng’, mạn tính. Phản ứng này, vốn nhằm mục đích bảo vệ chống lại nhiễm trùng, thay vào đó lại thúc đẩy tổn thương mô đang diễn ra,” họ giải thích.
Để kiểm tra xem con đường này có thể được điều chỉnh hay không, các nhà nghiên cứu đã sử dụng một mô hình động vật có xương sống lão hóa nhanh được gọi là cá killi. Thay vì khắc phục các khiếm khuyết di truyền cơ bản, họ đã làm giảm hoạt động của cGAS.
“Bản thân chúng tôi cũng không tin cho đến khi nhìn thấy dữ liệu,” Harel và Bergman nói với TPS-IL. “Bằng chứng xác thực là khả năng đảo ngược các triệu chứng mà không thực sự khắc phục các đột biến di truyền cơ bản.”
Mặc dù tổn thương ADN vẫn tiếp diễn, các động vật này cho thấy tình trạng viêm thần kinh giảm, tính toàn vẹn của mô được cải thiện và khả năng sinh sản được khôi phục.
“Điều này chứng minh rằng cơ thể thực sự có thể dung nạp một lượng đáng kể tổn thương ADN nếu chúng ta ngăn hệ thống miễn dịch phản ứng quá mức,” Harel và Bergman cho biết.
Nghiên cứu cũng xác định vai trò thứ hai của cGAS: ngoài việc cảm nhận các mảnh ADN, nó có thể đi vào nhân tế bào và cản trở quá trình sửa chữa ADN, làm trầm trọng thêm căng thẳng tế bào. Hoạt động kép này giúp giải thích cách con đường này thúc đẩy quá trình thoái hóa một khi được kích hoạt.
Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng cGAS là thiết yếu đối với khả năng phòng vệ chống virus, khiến cho mọi phương pháp điều trị đều phải là vấn đề cân bằng chứ không phải kìm hãm.
“Đây là một sự cân bằng quan trọng,” họ nói. “Chúng tôi không đề xuất việc ‘ngắt hoàn toàn’ hệ thống miễn dịch. Thay vào đó, chúng tôi hình dung ra ‘sự điều biến chính xác’.”
Các ứng dụng tiềm năng trước mắt nằm ở các rối loạn sửa chữa ADN hiếm gặp, nơi việc nhắm mục tiêu vào con đường cGAS có thể mang lại một hướng điều trị mới. Như các nhà nghiên cứu đã chia sẻ với TPS-IL, “Điều này có thể dẫn đến việc xác định cGAS và các tín hiệu xuôi dòng của nó làm mục tiêu dùng thuốc nhằm cải thiện các kiểu hình của rối loạn sửa chữa ADN.”
Ngoài việc điều trị, những phát hiện này cũng có thể giúp cải thiện việc theo dõi bệnh. Đo lường hoạt động trong con đường cGAS có thể cung cấp một dấu ấn sinh học để theo dõi sự tiến triển và phản ứng với điều trị. Nói rộng hơn, công trình này hướng tới các chiến lược “bảo vệ lão hóa” đang nổi lên — các biện pháp can thiệp nhằm giảm thiểu tổn thương mô do viêm trên nhiều tình trạng liên quan đến tuổi tác.
Dù vẫn ở giai đoạn đầu và phần lớn dựa trên các mô hình động vật, những phát hiện này cho thấy một nguyên tắc sinh học rộng lớn hơn: sự suy giảm liên quan đến lão hóa có thể không chỉ do tổn thương tích tụ, mà còn do cách cơ thể phản ứng với tổn thương đó.
Nhìn về phía trước, nhóm nghiên cứu có kế hoạch tiếp tục phân tích các vai trò khác nhau của cGAS trong khả năng miễn dịch và sửa chữa ADN nhằm tìm ra các cách an toàn hơn để điều chỉnh con đường này.




